Gisteren gehoord op BNR Nieuwsradio: In een voorbeschouwing op de kwalificatiewedstrijd voor de Europa League tussen SC Heerenveen en PAOK Saloniki (die eindigde in 0-0) kwamen ook de zogenaamde randverschijnselen ter sprake. De sportverslaggever, die wilde aangeven dat de supporters van PAOK niet bepaald lieverdjes zijn, verwees naar de banden tussen de aanhang van PAOK en de supporters van Partizan Belgrado. “En ik kan je verzekeren dat dat tuig van de eerste richel is”, zo liet de verslaggever de luisteraars weten.
Het woord richel slaat terug op een smal bankje achterin de vroegere Amsterdamse schouwburg. Waarschijnlijk ging het hier om de goedkoopste plaatsen in de schouwburg voor mensen met een kleine beurs.
De Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren vermeldt:
“Men kon daar zoowat zitten, maar niets zien van ‘t geen op het tooneel gebeurde; daarom moesten zij, die daar plaatsen hadden, gedurende de voorstelling staan, of leunen op de ruggen van de menschen, vóór hen.”
Het woord tuig betekent, naast de betekenissen van gereedschap of een riem om dieren mee in te snoeren, volgens Van Dale in dit verband ‘slechte mensen’. De correcte uitdrukking “tuig van de richel” wordt gebruikt om aan te geven dat het gaat om gespuis of schorem. Tuig van de richel is hier dus een overtreffende trap van ‘gewoon’ tuig.
Voor de sportverslaggever in kwestie schiet deze overtreffende trap blijkbaar nog tekort om de achterban van Partizan Belgrado te kenmerken. Het gaat volgens hem niet zomaar om tuig van de richel, maar om ‘tuig van de eerste richel’. Waarschijnlijk gaat het hier om een contaminatie van ‘tuig van de richel’ en ‘van de eerste orde’.
